ỨNG DỤNG BẢN ĐỒ CHUYÊN ĐỀ TRONG NGÀNH KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN



Thứ năm - 06/09/2018 07:55

1/ Một số khái quát về Bản đồ chuyên đề

+ Định nghĩa: Bản đồ chuyên đề là bản đồ chỉ thể hiện một hoặc một số đối tượng hay một phần của các đối tượng, hiện tượng tự nhiên, kinh tế xã hội được hay không được biểu hiện trên bản đồ địa lý chung. Đối tượng của bản đồ chuyên đề rất đa dạng tùy thuộc vào nội dung mà chúng ta nghiên cứu.

+ Đặc điểm của bản đồ chuyên đề [3]:

- Bản đồ chuyên đề đi sâu phản ánh những nội dung bên trong của đối tượng.

- Bản đồ chuyên đề sử dụng kí hiệu phi tỷ lệ là chính.

+ Các loại bản đồ chuyên đề [1, 2, 3]:

Bản đồ chuyên đề được phân thành rất nhiều loại khác nhau. Phân loại bản đồ có ý nghĩa quan trọng trong việc lưu trữ, bảo quản, sử dụng và thành lập bản đồ. Các bản đồ được phân loại theo: tỉ lệ, lãnh thổ thành lập, mục đích sử dụng và nội dung bản đồ.

*/ Phân loại theo tỷ lệ; Phân loại theo lãnh thổ;

*/ Phân loại theo mục đích: Bản đồ phục vụ cho các đốitượng sử dụng khác nhaunhưnghiên cứu khoa học, giáo dục văn hoá, kinh tế,quân sự quốc phòng.

*/ Phân loại theo đề mục: bản đồ chuyên đềvề hoàn cảnh tự nhiên; bản đồ dân cư; bản đồ kinh tế; bản đồ văn hóa, kỹ thuật). Trong đó:

-/ Bản đồ chuyên đề về hoàn cảnh tự nhiên (địa lý tự nhiên)bao gồm:Bản đồ địa chất (địa tầng, nham thạch, kiến tạo, trầm tích đệ tứ, thuỷ địa chất, khoáng sản có ích ... ); Bản đồ địa vật lý; Bản đồ địa hình bề mặt trái đất (bản đồ địa mạo, bản đồ độ cao ... );

-/ Bản đồ các hiện tượng khí quyển (bản đồ khí tượng, khí hậu ... ): Bản đồ thuỷ quyển (thuỷ quyển đại cương, nước trên lục địa ... ); Bản đồ thổ nhưỡng; Bản đồ động thực vật.

+ Một số yêu cầu của bản đồ chuyên đề [3]: như Cơ sở toán học của bản đồ chuyên đề; Dãy tỷ lệ của bản đồ chuyên đề; Lưới chiếu bản đồ chuyên đề.

2/ Các loại Bản đồ chuyên đề trong ngành KTTV hiện nay

*/ Bản đồ nền của ra đa thời tiết (Ví dụ: Bản đồ nền của ra đa Việt Trì là bản đồ chuyên đề các hiện tượng khí quyển; Tỷ lệ: 1/1.000.000 (256km); Hệ quy chiếu: VN2000)

*/ Bản đồ nền định vị sét;

*/ Bản đồ phân bố trạm đo mưa; Bản đồ cảnh báo ngập lụt;

*/ Bản đồ dự báo thời tiết các loại ...

3/ Một số yêu cầu hiện nay trong khai thác ứng dụng các loại bản đồ chuyên đề phục vụ công tác nghiệp vụ KTTV

Đối với dự báo viên KTTV, chúng ta tiếp cận với rất nhiều loại bản đồ chuyên đề hàng ngày trong công tác nghiệp vụ. Tuy nhiên hầu như chúng ta chỉ quan tâm đến các thông tin KTTV trên bản đồ mà ít chú ý đến thông tin của bản đồ nền. Mặc dù bản đồ nền lại cung cấp thông tin để định vị trên thực tiễn. Cụ thể như:

+ Các bản đồ nền tại các trạm ra đa thời tiết cũ đều được lập khi thành lập trạm. Sau thời gian dài sử dụng 15-20 năm thì bản đồ đã trở nên lạc hậu do nhiều nguyên nhân như: tách nhập tỉnh, huyện; thay đổi trung tâm hành chính tỉnh/huyện hoặc thay đổi các ranh giới.... Và xu thế tương lai Việt Nam có sát nhập nhiều đơn vị hành chính cấp xã.

+ Các bản đồ nền mới sử dụng hầu như khá “thô” hoặc có khi còn thiếu chính xác các ranh giới, địa danh hành chính.

Ví dụ 1: bản đồ định vị sét cho thấy bản đồ nền không có cả ranh giới tỉnh, trung tâm hành chính tỉnh....gây rất khó khăn cho việc định vị tại địa phương (Hình a).

a/ Bản đồ định vị sét ngày 23/8/2018 lúc 15h37’ (nguồn: http://promoserv.am

o.gov.vn/lightning/north_dens_anim.php)

b/ Bản đồ hiển thị ảnh ra đa trạm Việt Trì ngày 8/8/2018 lúc 11h00’ so sánh với Bản đồ google map đã chi tiết hóa, tại địa chỉ web:

(http://amo.gov.vn/content/radar/default.asp?idtram=2)

Ví dụ 2: Bản đồ hiển thị ảnh ra đa trạm Việt Trì ngày 8/8/2018 lúc 11h00’ tại địa chỉ web của Đài Khí tượng Cao không, so sánh với Bản đồ Google map đã chi tiết hóa cho thấy có nhiều sai lệch: về vị trí các trung tâm hành chính cấp tỉnh như: Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang, Yên Bái, Bắc Cạn, Tx Phú Thọ, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang, Hưng Yên, Nam Định, Hòa Bình, Thanh Hóa.... về Trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Phúc phải là Vĩnh Yên chứ không phải Vĩnh Phúc (Hình b).

Nếu sử dụng ảnh mây trên hình b để cảnh báo, dự báo viên sẽ cảnh báo đang có mưa dông sét ở Tp Tuyên Quang, mà thực tế dông sét lại đang xảy ra ở huyện Hàm Yên cách xa phía bắc tây bắc Tp Tuyên Quang.

Vì vậy, để đảm bảo khả năng phân tích, dự báo, cảnh báo thời tiết và TTNH hiện nay cho các Đài khu vực và các Đài KTTV tỉnh chi tiết hóa đến cấp huyện/xã theo Luật KTTV và các QĐ số 44-46/TTg, cần có sự quan tâm hơn của lãnh đạo Tổng cục và các đơn vị, cần sự phối hợp thực hiện cụ thể hơn nữa của các đơn vị chức năng của Đài Khí tượng Cao không, chúng ta có thể nâng cao dần khả năng chi tiết hóa bằng cách:

+ Chi tiết hóa và cập nhật lại các loại bản đồ nền tại các trạm ra đa hoặc tại máy chủ cung cấp lên web của Đài Khí tượng Cao không hoặc ít nhất có hộp check box: hiển thị bản đồ chi tiết cho người dùng đối với ảnh ra đa và định vị Sét hiện nay. Vì đây đang là 2 nguồn thông tin chính, hữu ích cho các dự báo viên ở địa phương trong việc cảnh báo dông sét, tố lốc, mưa đá, mưa lớn cục bộ....

+ Tại trạm ra đa Việt Trì đã cập nhật và chi tiết hóa bản đồ nền thì nên cho phép đưa vào khai thác? Các trạm ra đa khác sẽ cập nhật tiếp.

+ Kiểm định chi tiết và chuẩn hóa cách sử dụng bản đồ nền cung cấp trên web hiện nay.

 

Tài liệu tham khảo

1/ Bản đồ chuyên đề. http://tracdiapro.com/ban-do-chuyen-de/.

2/ Quy trình thành lập bản đồ số từ bản đồ giấy. Tập san Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp, số 01/2006.

3/ Trần Thị Phụng Hà (2010). Bản đồ chuyên đề. Giáo trình, NXB TP Hồ Chí Mính 2010.

Người đăng tin: Tác giả: Đào Thăng Long – Đài KTTV khu vực Việt Bắc
Nguồn tin: Tác giả: Đào Thăng Long – Đài KTTV khu vực Việt Bắc
 

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 6
  • Hôm nay: 1059
  • Tháng hiện tại: 14289
  • Tổng lượt truy cập: 812206

Hỗ trợ trực tuyến

Phòng MLT & TT KTTV

Name: Quản Trị Viên
Phone: 0913568698
dungvb@gmail.com

Name: Kỹ Thuật Viên

Mực nước hiện tại